Ouragan Matye (Matthew) : yon ouragan avèk anpil vyolans ki bat lil Dayiti.

Nan fen semèn pase a, otorite ayisyèn yo anonse ke siklòn Mathew (Matye) a klase nimewo 5 sou yon echèl pral frape peyi a ant 3 ak 4 Oktòb 2016 la. Vrèman vre, siklòn nan efektivman frape plizyè Depatman nan peyi a nan dat 3 ak 4 Oktòb epi li te fè gwo dega nan 75% nan peyi a selon estimasyon.

Limit dezas sa a pa’t ankò etabli men li devaste plizyè depatman nan peyi a. Grandans, Sid, Nip, Lwès, Nòdwès, Sidès, Latibonit ak Sant yo frape pa lòd enpòtans. Se sèlman depatman Nò ak Nòdès ki chape anba dezas sa a. 4 premye depatman sa yo: (Grandans, Sid, Nip, Sidès) yo jeneralman frape plis pase 80%. Depatman Lwès ak Nòdwès yo frape a 50% oubyen plis. Otorite lokal, Aktè Non Etatik ak Oganizasyon Non Gouvènmantal yo pale de yon destriksyon ki evalye a plis pase 90% nan Kay, Edifis piblik yo tankou Lekòl, Legliz, Sant Sante, Wout nan zòn ki afekte yo.

Nan depatman Sant lan, plantasyon nan mòn yo tout devaste ak anpil bèt espesyalman kabrit, bèf ki mouri. Sitiyasyon an nan sektè peyizan grav anpil dapre enfòmasyon nou jwenn ki soti nan òganizasyon peyizan yo nan tout peyi a. Fanmi peyizàn yo pèdi tout bagay nan zòn ki afekte yo: « kay yo, plantasyon yo, pyebwa yo (forestye ak fritye), bèt yo… » 80% nan rekòt yo te pèdi ane pase. Ane sa a te pi bon. Malerezman, jaden yo totalman detwi ak tout pwodwi yo ki te estoke tout peri ak kay yo akoz inondasyon.

Dapre deklarasyon aktyèl Anbasadè Etazini an, an Ayiti ki te vizite zòn Grandans lan ak Prezidan ayisyen an, 1.5 milyon moun viktim pa ouragan Matthew (Matye) epi 350 mil nan sitiyasyon dijans. Yon dirijan nan Mouvman Peyizan Nasyonal Kongrè Papay (MPNKP) te nan Grandans, enfòme nou ke genyen 450 moun ki deja mouri. Li te di nou anplis 95% nan kay yo, nan seksyon riral yo ak do-kay yo jeneralman detwi epi yo andomaje grav. Ekstrè sa a se yon sitasyon: egz: Nouvelis, 10 oktòb.

Konsekans siklòn Matye (Matthew) a nan peyi Dayiti.

Apeprè twa (3) semèn apre siklòn Ouragan Matye a, vil okay toujou anba dlo. Vil la te konplètman inonde Vandredi dènye ki te 21 oktòb 2016 la ak yon gwo lapli ki te dire yon jou. Egz: Nouvelis, 10 oktòb.

Dega Matye yo toujou boulvèsan, kriyèl, viktim yo okipe abri pwovizwa yo ap tann dezespereman asistans nan men otorite gouvènman ki pa janm ka rive sou plas jan sa ta dwe fèt akoz anpil moun ak kandida pwofite sitiyasyon malouk viktim yo ap andire a pou fè kapital politik yo ak èd sa yo, anpil komin nan depatman Sid la ak okay te inonde nan kòmansman fen semèn lan, 17 jou aprè pasaj siklòn devastatè a. Kòm yo te anonse Sant Nasyonal Meteyoloji nan bilten li jedi 20 Oktòb 2016 la, depatman Sid la te pase fen semèn sa a nan yon anviwònman imid epi enstab anviwònman an sa a ki lakòz yon inondasyon dwòl. Dlo nan lari yo te monte nan yon nivo depase sitou ak gwo lapli toransyèl ki etone tout popilasyon an an antye.

Sitiyasyon moun san kay yo ak sinistre yo te vin pi delika. Kèk nan yo ki te tounen lakay yo, anpil te fòse retounen nan abri kote yo te ye. Lòt moun ki te rete yo akoz mank resous ak asistans te oblije viv sitiyasyon an kap vin pi mal chak jou. Selon viktim yo detèminasyon yo ranfòse davantaj pou pa kite abri pwovizwa yo san jwenn asistans nan men otorite leta yo. Viktim sa yo, ki gen anpil moun nan abri yo se ant 400 a 700, tou depann de gwosè lekòl k’ap sèvi kòm abri yo. Yo deplore ke manke asistans nan men otorite lokal yo ak gouvènman an. Yo di yo pa resevwa okenn asistans ni manje òganizasyon imanitè yo. "Pa menm yon pla cho" deklarasyon kèk nan yo. Yo rele otorite yo ak òganizasyon charitab pou èd, pote yo sekou dezespereman.

Nou nan kominikasyon konstan ak tout òganizasyon peyizan yo nan tout rejyon yo ki frape pa siklòn Ouragan Matye a. Yo sitou mande nan premye tan : « Solidarite nasyonal ak entènasyonal » pou yo siviv epi dezyèmman kontribisyon tout enstans konsène pou ede avèk rekonstriksyon: « nan kay yo, retablisman ou relanse nan pwodiksyon agrikòl ak reyabilitasyon nan anviwònman an. »

Wè tou