DIFERAN PWODWI TRANSFÒME AK LÒT EKSPOZE NAN OKAZYON JOUNEN MONDYAL ANVIWÒNMAN NAN YON FWA GASTWONOMIK AK EKSPOZISYON PWODUI KI REYALIZE 5 JEN 2017 LA NAN « SANT NASYONAL FÒMASYON KAD PEYIZAN / LAKAY MPP. »

«RAPWOCHE MOUN YO PI PRÈ LANATI», tèm jounen mondyal anviwònman 2017 la, ONI chwazi pou selebre jounen sa a nan peyi kanada pou ane 2017 la epi li envite nou sòti lakay nou, antre nan lanati a pou nou apresye bonte ak enpòtans li epi reponn ak apèl ki lanse pou pwoteksyon tè a ke nou tout ap viv sou li a.

Jounen mondyal anviwònman se yon evènman anyèl ki pi enpòtan ki ankouraje pou gen mezi anviwònmantal pozitiv ki pran. Li fèt chak ane le 5 jen. Jounen mondyal anviwònman se yon jounen pou tout moun, tout kote. Depi PNUE te lanse jounen sa a nan lane 1972, sitwayen yo nan mond lan te òganize anpil evènman, netwayaj katye yo, pase pa lit kont kriminalite ki lye ak bèt sovaj, jiska replantasyon forè yo.

Mouvman Peyizan Papay (MPP), yon òganizasyon peyizan ki gen konsyans klè sou kilti ayisyèn yo, koutim yo, pwoteksyon ak amelyorasyon anviwònman se yon kesyon ki gen anpil enpòtans e menm trè majè ki afekte byen popilasyon yo ak devlòpman ekonomik atravè mond lan, tèm 2017 MPP a se: «ANN FÈ AGWOEKOLOJI, JESYON DECHÈ AK DEVLÒPMAN ENÈJI ALTÈNATIV POU SOVE ANVIWÒNMAN PEYI A.»epi li pwofite okazyon sa a pou fè ekspoze kòm alòdinè diferan pwodwi tankou:«semans, pwodwi transfòme, pwodwi lokal yo, kwizin kreyòl yo, sitris ak lòt bwa forestye yo…»

Selebrasyon jounen sa a pèmèt nou devlope baz ki nesesè pou eklere opinion piblik la epi bay moun yo, antrepriz yo ak kolektivite yo sans responsabilite yo konsènan pwoteksyon ak amelyorasyon anviwònman. Depi nan lane 1974 depi yo te fin lanse’l, jounen sa a te tounen yon platfòm mondyal sansibilizasyon piblik la lajman selebre nan mond lan tout antye. Men pwoblèm lan, moun vin tounen lenmi pou lanati alòske moun se yon pati lanati.

5 jen se jounen mondyal anviwònman selon desizyon Pwogram Nasyonal pou Anviwònman (PNUE) depi 1972. Sa fè 45 ane depi PNUE te lanse yon apèl pou angajman say o:
• Lit kont deskriksyon kouch Ozon lan,
• Lit kont deforestasyon,
• Lit pou konsève kalite rezèv dlo yo,
• Lit kont dezètifikasyon ak sechrès.

Tèm 2017 la:«RAPWOCHE MOUN YO PI PRÈ LANATI»
Chak ane jounen mondyal anviwònman òganize ak yon tèm ki vize pou atire atansyon piblik la sou preyokipasyon anviwònmantal la ki trè patikilye e menm ijant epi ane sa a, tèm nan se: «RAPWOCHE MOUN YO PI PRÈ AK LANATI».Tèm sa a envite nou soti lakay nou, pou nou ale nan lanati, apresye bonte epi reflechi fason nou fè pati entegrant lanati kote nou depann de li.

Plizyè milya moun kap viv nan milye riral la pase jounen yo nan travay chak jou “ yo konekte ak lanati” epi yo konsyan gen yon depandans nan apwovizyònman natirèl dlo ak mwayen sibsistans sou fòm tè ki kapab fè manje yo. Kiltivatè sa yo ak fèmye yo, yo premye pami moun k’ap soufri lè ekosistèm yo menase: polisyon, rechòfman klimatik yo oubyen sou eksplwatasyon. Kado ki soti nan lanati yo souvan difisil pou evalye an tèm finansye sa vle di "an lajan" .Yo konn vin pi ra. Sepandan, ekonomi yo devlope mwayen pou mezire valè anpil sèvis ekosistèm lan ofri yo

Pou evite dezas la vin pi grav, jodia 5 jen 2017 la, ankò yon fwa MPP mande ak tout fòs li pou:

  1. Tout sitwayen peyi a, nan tout nivo pran resposablite yo, chanje abitid yo ak yo nan fason ya aji nanz anviwònman an. Chak moun dwe fè sa yo dwe fè. Sitou pote kole nan mobilizasyon, nan fè presyon sou Leta pou pran responsablite li nan refè ak pwoteje anviwònman an.
  2. Gouvènman ak palman an dwe konsakre omwens 20% nan bidjè nasyonal la pou refè epi pwoteje anviwònman peyi a, pou devlope modèl agrikilti peyizan yo ki chita sou metòd ak teknik agwekoloji. Pifò nan bidjè sa a dwe envesti nan seksyon kominal yo kote dwe genyen yon kòdinasyon ant BAK yo (Biwo Agrikòl Kominal), Ministè anviwònman, pouvwa lokal yo ak òganizasyon peyizan yo nan devlòpman pwogram pwodiksyon manje natif natal ak pwogram pou refè ak pwoteje anviwònman an.
  3. Òganizasyon peyizan yo dwe makònnen fòs yo ansanm pou defann agrikilti peyizàn lan, defann agrikilti familyal la ak metòd agwoekolojik kòm sèl mwayen pou ayiti granmoun tèt li nan zafè manje natif natal yo, pou mete lajan nan pòch tout moun epi konbat rechòfman klimatik la ki mete planèt la an danje pi plis chak jou.

Nan okazyon 5 jen 2017 la, MPP di, pagen wout pa bwa: «ANN FÈ AGWOEKOLOJI, JESYON DECHÈ AK DEVLÒPMAN ENÈJI ALTÈNATIV POU SOVE ANVIWÒNMAN PEYI A.»

Wè tou